۱۳۹۸ پنج شنبه ۲۵ مهر
نشست تخصصی "ازدواج سفید اما و اگرها و چالش های پیش روی آن در خانواده و جامعه ایرانی"
سخنران: دکتر عالیه شکربیگی جلسه در روز شنبه مورخ 6 مهر ماه 98، از ساعت 15 لغایت 16:30 در سالن شورای پژوهشکده زنان برگزار شد. در این نشست به تعریف ازدواج سفید، انواع ازدواج سفید در جهان، چه گروهی تمایل به این نوع از زندگی دارند و چالش های پیش رو برای افرادی که این سبک از زندگی را انتخاب می کنند صحبت شد.
سخنران: دکتر عالیه شکربیگی
جلسه در روز شنبه مورخ 6 مهر ماه 98، از ساعت 15 لغایت 16:30 در سالن شورای پژوهشکده زنان برگزار شد.
در این نشست به تعریف ازدواج سفید، انواع ازدواج سفید در جهان، چه گروهی تمایل به این نوع از زندگی دارند و چالش های پیش رو برای افرادی که این سبک از زندگی را انتخاب می کنند صحبت شد.

ایشان در ابتدا به بررسی نگاهی به خانواده به عنوان مهم ترین نهاد اجتماعی پرداختند. سپس توضیحاتی در خصوص همباشی، هم خانگی در غرب/  همباشی، ازدواج شرعی از دیدگاه جامعه شناختی و اسلام/ پیشینه داخلی تحقیق/ پیشینه خارجی تحقیق/ نقدی بر تحقیقات داخلی و خارجی (چالشی پیرامون این گونه زندگی در ایران ) دادند.

ایشان عنوان کردند در غرب الگوی های همبالینی به دو دسته تقسیم می شود:     

  1. هم­بالینی پیش از ازدواج premarital cohabitation
  2. هم­بالینی بدون ازدواج non-marital cohabitation

در الگوی اول، هم­بالینی بیشتر مرحله­ای مقدماتی و آزمایشی برای رسیدن به ازدواجی بهتر است (Murrow and Shi, 2010, Rhoades et,2000).

بیانچی و کاسپر (2000) دریافتند که نزدیک به 50% از زوج­های آمریکایی که زندگی هم­بالینی را انتخاب می­کنند، این کار را به عنوان مقدمه­ای برای ازدواج خود انجام می­دهند. آنها نسبت به یکدیگر متعهد می­شوند و دست به ازدواج می­زنند. با وجود این پس از گذشت 5 سال، تنها 52% از این زوج­های پیش­قدم در تحقیق بیانچی و کاسپر، با یکدیگرازدواج کرده بودند، 31% کارشان به جدایی کشیده و 17% هنوز به رابطه هم­بالینی خود ادامه می­دادند

آمبرت (2005) Anne-Marie Ambert، در پاسخ به این سوال که چه کسانی هم­بالینی می­کنند و چه کسانی ازدواج؟ چنین می­نویسد:

1) زوج­های هم­بالین عمدتا در میان گروه­های جوان­تر پیدا می­شوند، اگرچه تعداد آنها در تمام رده­های سنی افزایش یافته است؛

 2) در میان گروه­های سنی مسن­تر اغلب اوقات کار زوج­های هم­بالین به طلاق می­انجامد؛

 3) احتمال دارد که درآمد مردان هم ­بالین کمتر از مردان ازدواج­کرده باشد؛

 4) زوج­های هم­بالین گرایشات مذهبی کمتری نسبت به کسانی که ازدواج کرده­اند دارند؛

 5) زوج­های هم­بالین امکان دارد در مقایسه با کسانی که ازدواج می­کنند کمتر به سنت­ها پایبند باشند و همچنین به احتمال زیاد والدینی دارند که آن­ها نیز کمتر سنتی فکر می­کنند؛

 6) زنان هم­بالین نسبت به زنانی که ازدواج می­کنند، اغلب اوقات بدون داشتن شریک زندگی خود، بچه­دار می­شوند؛

 7) تفاوت سنی میان همسران اغلب بیشتر از ازدواج­های اول است و نسبت بالاتری از زنان مسن­ترند و نسبت به شریک زندگی خود که با مورد مشابه آن­ها در میان زوج­های ازدواج­کرده مقایسه می­شوند، از درآمد بیشتری برخوردارند.

               

   چالش های پیش روی افرادی که ازدواج سفید را برای زندگی انتخاب می کنند:  

چالش 1

با توجه به اینکه هر نوع تغییری در جامعه، ریشه در خانواده دارد و اصلی­ترین تغییرات در نظام اجتماعی یا به‌واسطۀ خانواده انجام می­شود و یا جهت­گیری آن معطوف به خانواده­است.

بررسی تغییرات و شکل­های جدید خانواده در جامعۀ در حال گذار ما از اهمیت به سزایی برخوردار­است. همچنان‌که گیدنز تصریح می­کند در میان تغییراتی که این روزها در جریان است، اهمیت هیچ‌کدام به‌اندازه اتفاقاتی نیست که در زندگی شخصی در روابط جنسی، زندگی عاطفی، ازدواج و خانواده در حال  وقوع است. در خصوص این‌که ما چگونه درباره خود فکر می­کنیم و چگونه با دیگران پیوند و رابطه برقرار می­کنیم، انقلابی در جریان است. این انقلابی است که در مناطق و فرهنگ­های مختلف با سرعت های مختلف و با مقاومت­های بسیار در حال پیشرفت است.

بستر خانوادۀ ایرانی نیز، در جریان نوسازی فرهنگی و اجتماعی سیاسی کشور تغییرات اساسی یافته است و این تغییرات به حدی بوده ­است که بسیاری از کارشناسان زوال و فروپاشی خانوادۀ ایرانی را اعلام کرده­اند، در مقابل نیز عده­ای بر این باورند که خانوادۀ ایرانی در معرض تغییرات فرهنگی و به عبارتی گذار از دوران سنتی به دوران مدرن است و نه فروپاشی. تغییر نقش و جایگاه زنان، افزایش میزان طلاق، کاهش میزان ازدواج، شکاف نسلی، خشونت خانگی و نظایر آن، سرمایۀ اجتماعی خانواده را تحت شعاع خود قرار داده است. نفوذ مدرنیته در جامعۀ ایران و تغییرات شدید در کارکردهای خانواده، دل‌نگرانی‌هایی را برای کارشناسان حوزۀ خانواده در ایران به وجود آورده­است. مهم ترین دلیل این دل‌نگرانی‌ها، تحولات و دگرگونی­های فراوانی است که به‌مرور در تمامی ابعاد و زوایای ساختی کارکردی خانواده و به‌خصوص در سرمایۀ اجتماعی خانوادۀ ایرانی به وجود آمده­است (شکربیگی،1386: 1).

                

چالش 2

این تحولات با توجه به فرهنگ سنتی و دینی جامعۀ ما می­تواند برای افراد جامعه آسیب­زا باشد و بر استحکام نهاد خانواده تاثیر منفی داشته باشد. پدیدۀ همباشی که با ارزش­ها و هنجارهای پذیرفته‌شده در جامعۀ ما همخوانی ندارد. همچنین این سبک از زندگی دربردارندۀ برخی آثار منفی و زیان­های احتمالی است که سبب اهمیت یافتن بیش‌ازپیش مطالعۀ آن می­شود. در نظام حقوقی و فقهی ما همخانگی بدون ازدواج، نه‌تنها از مشروعیت قانونی برخوردار نیست، بلکه در صورت احراز، مجازات کیفری نیز در پی دارد. روی آوردن جوانان به سبکی از زندگی که در آن از چتر حمایت قانونی برخوردار نبوده. چنانچه زن در طول این نوع زندگی مشترک در معرض خشونت فیزیکی و جنسی و به‌طورکلی انواع خشونت خانگی قرارگیرد، قانون از او حمایت نخواهد کرد، کودک او بدون شناسنامه و محروم از تحصیل و حقوق شهروندی خواهد بود.

چالش 3

در این نوع زندگی مشترک طرفین از یکدیگر ارث نمی­برند. همچنین زن نمی­تواند از خدمات بیمۀ اجتماعی شریک زندگی‌اش استفاده کند. درمجموع زنان در این رابطه همواره در معرض آسیب­های متعدد اجتماعی، روانی، اقتصادی و حتی جسمی قرار می­گیرند و ساختار حقوقی فقهی در ایران نمی­تواند تامین کنندۀ حمایت درخوری از آن‌ها باشد.

 

مشکلاتی که در غرب به دلیل انتخاب ازدواج سفید به وجود آمده است:

1-     شکاف تمدن غرب از نهاد خانواده 

2-     آمار رو به افزایش مادران تنها (آمریکا، انگلستان، اروپا)  

3-     آمار رو به افزایش درصد تولد فرزندان خارج از ازدواج رسمی

 راهکارها و راهبردها

راهکارها برای دولت :

1- از طرح های ایجابی برای کنترل این پدیده اجتماعی باید خود داری کرد.

2- طرح های حمایتی از سوی سیاست گذاران باید مورد توجه قرار گیرد.

3- وضعیت فرزندانی که در این گونه زندگی به دنیا می آیند مورد توجه قانون قرار گیرد.

4- از رد و انکار این پدیده اجتماعی باید خودداری کرد، چون تجربه نشان داده است، رد و انکار باعث ستیزه گری بیشتر می شود.

5- سیاست گذاری واحد برای تحکیم نهاد خانواده جوابگوی تفاوت خانواده ها در فرهنگ و بینش نیست و باید گونه های خانواده را درایران به رسمیت شناخت.

راهکارها برای خانواده      

1-     نهادهای مرتبط با نهاد خانواده، از قبیل نهادهای مذهبی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، حقوقی و بهداشتی تقویت شوند. رشد و اعتلای خانواده نسبت مستقیم با رشد نهادهای مرتبط با خانواده دارد. و جامعه­ی سالم در گرو سلامتِ نهاد خانواده است. پس برای تقویت نهاد خانواده باید نهاد ازدواج سامان پذیرد.

2-     از سیاسی کردن مسائل خانواده باید خودداری کرد، خانواده در آرامش می تواند به ساماندهی این مسائل خود بپردازد.

3-      این شکل از زندگی نمی تواند جایگزین نهاد خانواده شود، ممکن است به عنوان یک شیوه از زندگی درکنار خانواده در آینده افزایش یابد.

4-      عدم تامین معیشت اقتصادی جوانان از مهترین عامل گرایش جوانان به این شیوه از زندگی است.

5- نهادهای مدنی می توانند با وارد کردن مددکاران اجتماعی در خانواده و ساماندهی تعاملات اعضا از گرایش جوانان به سوی این شیوه ی زندگی خودداری کنند، علی الخصوص دختران باید از حساسیت بیشتری در انتخاب این زندگی برخوردار شوند، چون در این شیوه از زندگی طبق تحقیقات دختران دچار آسیب می شوند.

6- بررسی اثرات روانی و اجتماعی هم خانگی و بازسازی پس از جدایی در این روابط

تحلیل نهایی                                       

1-     بر اساس نتایج پیمایش ارزش ها و نگرش ها در سال 1395، 97 درصد از مردم جامعه نگرش منفی نسبت به زندگی دختر و پسر بدون ازدواج دارند و فقط 3 درصد از مردم نگرش مثبت به این زندگی دارند.

2-      برخلاف جوامع غربی، در جامعه ی ما در زندگی همباشی زن و مرد به یک اندازه آسیب نمی بینند.

3-     اساس زندگی به سبک همباشی بر سیالیت و عدم پایداری است.

4-      ساختار جامعه ی ما می خواهد علیرغم همه تغییرات، سنت ها حفظ شود و بی اعتنا به فرد گرایی، عقلانیت، افزایش سن ازدواج، حضور زنان در اجتماع، افزایش زندگی مجردی و... باشد و برای حل مسائل خانواده هیچ برنامه ای خارج از دین و سنت باشد، اعمال نمی شود.

5-     با توجه به وضعیت جامعه و تغییرات ایجاد شده در باورهای دینی و نیازهای جدید، سبک جدید زندگی شکل بگیرد و خانواده تغییراتی را در خود بپذیرد.

6-     خانواده باید نسل های جدید و نیازهای آنها را ببیند و همراه آنها باشد.

7-      رسانه ای شدن و جهانی شدن خانواده و ظهور سبک های جدید زندگی

               
 
   یب 
   
   
 
 
  
 
 
تاریخ:
1398/07/22
تعداد بازدید:
47
منبع:
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
آدرس پست الکترونیکی شما
شماره تلفن:
توضیحات
 
خواندن کد امنیتی تغییر کد امنیتی
کد امنیت
دانشگاه الزهرا
 تهران،خیابان ونک،ده ونک ، دانشگاه الزهرا(س)،ساختمان خوارزمی، طبقه ششم، پژوهشکده زنان کدپستی : 1993893973
تلفن : 982188058926+ , 982188049809+ فاکس : 982188067895+
 WRC[at]alzahra.ac.ir
تمامي حقوق سايت براي دانشگاه الزهرا ( س ) محفوظ است.